- 01RDS CAL müşterinin kendi Commercial Licensing ortamında, RDS SAL ise SPLA kapsamında servis sağlayıcının barındırdığı RDS hizmetinde kullanılır.
- 02RDS CAL concurrent session lisansı değildir; Per User modelinde kullanıcı, Per Device modelinde cihaz sayısı lisanslanır.
- 03RDS CAL, Windows Server CAL'in yerine geçmez; Commercial Licensing tarafında RDS erişimi için temel Windows Server CAL'e ek olarak RDS CAL gerekir.
- 04Workgroup RDS dağıtımlarında Per User CAL kullanılamaz; Microsoft güncel dokümantasyonuna göre Per Device CAL kullanılmalıdır.
- 05Windows Server 2022 RDS CAL, Windows Server 2025 Session Host'a erişim sağlamaz; CAL sürümü Session Host sürümüyle uyumlu olmalıdır.
Kısaca
RDS CAL ve RDS SAL aynı ihtiyacı farklı lisans programlarında çözer. Kendi Windows Server ortamınızda Remote Desktop Services kullanıyorsanız Commercial Licensing tarafında RDS CAL gerekir; SPLA ile müşterilerinize barındırılan RDS hizmeti sunuyorsanız RDS User SAL raporlanır. Dynamis Teknoloji, lisans modelini kullanıcı sayısından önce lisans sahibinin kim olduğuna ve erişimin kendi kullanımınız mı yoksa barındırılan hizmet mi olduğuna göre belirler.
RDS CAL ile RDS SAL arasındaki temel fark
En önemli ayrım lisans sahibidir.
| Konu | RDS CAL | RDS SAL |
|---|---|---|
| Lisans programı | Commercial Licensing | SPLA |
| Lisans sahibi | Müşteri kuruluş | Servis sağlayıcı |
| Kullanım modeli | Kuruluşun kendi RDS ortamı | Müşteriye barındırılan RDS hizmeti |
| Lisans tipi | User veya Device | User |
| Raporlama | Lisans envanteri | Aylık SPLA raporu |
| Windows Server CAL | Ayrıca gerekir | SPLA modelinde aynı CAL yapısı kullanılmaz |
| Fiyat modeli | Satın alma / sözleşme modeline göre | Aylık reseller fiyatı |
Bu nedenle "25 kullanıcı için CAL mı SAL mı daha ucuz?" sorusundan önce "Bu 25 kullanıcı kimin ortamına bağlanıyor?" sorusu gelir.
RDS CAL ne zaman gerekir
Microsoft'un güncel Remote Desktop Services dokümantasyonuna göre Windows Server üzerinde bir RDS Session Host'a bağlanan kullanıcı veya cihaz için uygun RDS CAL gerekir.
Commercial Licensing tarafında RDS CAL, temel Windows Server CAL'in yerine geçmez. RDS erişimi ek fonksiyon olduğu için:
- Windows Server User veya Device CAL
- ve buna ek olarak RDS User veya Device CAL
birlikte değerlendirilir.
Örnek:
25 çalışan şirketin kendi Windows Server 2025 RDS ortamına bağlanıyorsa User bazlı modelde tipik yapı:
- 25 Windows Server User CAL
- 25 Windows Server 2025 RDS User CAL
olur.
RDS User CAL mı Device CAL mı
RDS CAL iki farklı modelde lisanslanabilir.
User CAL
Bir kullanıcı birden fazla cihazdan bağlanıyorsa daha uygundur.
Örnek:
- Çalışan ofiste laptop kullanıyor
- Evden kişisel veya şirket cihazıyla bağlanıyor
- Tablet veya ikinci bilgisayardan RDS açıyor
Bu durumda kullanıcı bazlı lisans, cihaz sayısını tek tek lisanslamaktan daha doğal olabilir.
Device CAL
Az sayıda cihazı çok sayıda kullanıcı paylaşıyorsa daha uygundur.
Örnek:
- 3 vardiya
- 20 ortak terminal
- 60 çalışan
Her çalışana User CAL almak yerine erişim yapılan 20 cihazı Device CAL ile lisanslamak daha uygun olabilir.
Microsoft'un kendi örneği de iki veya daha fazla vardiyada aynı bilgisayarların paylaşıldığı ortamlarda Per Device modelini uygun kullanım olarak gösterir.
RDS CAL concurrent kullanıcı lisansı değildir
En sık yapılan hatalardan biri "aynı anda 10 kişi bağlanıyor, 10 CAL yeter" yaklaşımıdır.
RDS CAL modeli concurrent session lisanslaması değildir.
Per User modelinde RDS erişimi verilen kullanıcı sayısı, Per Device modelinde ise erişim yapan lisanslı cihaz sayısı dikkate alınmalıdır.
Örnek:
- 25 kullanıcı RDS kullanma yetkisine sahip
- Aynı anda en fazla 8 kişi bağlanıyor
User CAL modeli seçildiyse yalnızca 8 CAL üzerinden lisanslama yapılmaz. Yetkili kullanıcı sayısı dikkate alınır.
Workgroup ortamında User CAL kullanılamaz
Microsoft'un güncel RDS dokümantasyonuna göre workgroup ortamındaki RDS dağıtımlarında Per User CAL kullanılamaz.
Bunun nedeni User CAL modelinin kullanıcı lisanslarını Active Directory ile takip etmesidir.
Workgroup ortamında RDS kuruluyorsa:
Per Device CAL
kullanılmalıdır.
Bu ayrım küçük Windows Server ortamlarında özellikle önemlidir. Domain kurulumu olmadan RDS kullanmayı planlıyorsanız lisans modelini kurulumdan önce belirleyin.
RDS CAL sürümü Session Host sürümüyle uyumlu olmalıdır
Eski RDS CAL'ler daha yeni Windows Server Session Host'a erişim sağlamaz.
Microsoft'un güncel uyumluluk tablosuna göre:
| Session Host | 2025 RDS CAL | 2022 RDS CAL | 2019 RDS CAL |
|---|---|---|---|
| Windows Server 2025 | Evet | Hayır | Hayır |
| Windows Server 2022 | Evet | Evet | Hayır |
| Windows Server 2019 | Evet | Evet | Evet |
Yani Windows Server 2022 RDS CAL ile Windows Server 2025 Session Host lisanslanamaz.
Tersi mümkündür: daha yeni RDS CAL desteklenen daha eski Session Host sürümlerine erişebilir.
Bu nedenle Windows Server yükseltme projesinde yalnızca işletim sistemi lisansını değil, mevcut RDS CAL sürümünü de kontrol edin.
License Server sürümü de uyumlu olmalıdır
RDS CAL'ler bir Remote Desktop Licensing Server üzerine yüklenir ve dağıtılır.
Windows Server 2025 RDS CAL, 2025 veya daha yeni uyumlu lisans sunucusu gerektirir. Eski Windows Server lisans sunucusuna yeni nesil CAL yükleyemezsiniz.
Bu yüzden yükseltme kontrol listesinde üç sürümü birlikte tutun:
- Session Host sürümü
- RDS CAL sürümü
- License Server sürümü
120 günlük grace period lisans satın alma alternatifi değildir
Yeni RDS dağıtımlarında Microsoft 120 günlük lisanslama grace period sağlar. Bu süre boyunca Session Host bir lisans sunucusu olmadan çalışabilir.
Bu dönem kalıcı ücretsiz kullanım değildir.
Grace period bittiğinde geçerli RDS CAL ve yapılandırılmış lisans sunucusu olmadan kullanıcıların RDS oturumu açması engellenebilir.
Grace period'u production lisans modeli yerine migration veya kurulum penceresi olarak değerlendirin.
SPLA tarafında RDS User SAL nasıl çalışır
SPLA altında Windows Server 2025 Remote Desktop Services erişimi User SAL ile lisanslanır.
Microsoft SPUR, Windows Server RDS fonksiyonuna erişim yetkisi verilen kullanıcı için Windows Server 2025 Remote Desktop Services SAL gerektiğini belirtir.
Örnek:
Bir servis sağlayıcı müşterisine 25 kullanıcılı barındırılan RDS hizmeti sunuyorsa ve tüm 25 kullanıcı erişim yetkisine sahipse:
25 RDS User SAL
aylık raporlanır.
Aynı anda 7 kişinin bağlanıyor olması bu sayıyı 7'ye düşürmez.
SPLA modelinin ayrıntılı çalışma mantığı için Microsoft SPLA nedir? rehberini kullanın.
CAL ile SAL arasında doğrudan dönüşüm yoktur
25 RDS User CAL ile 25 RDS User SAL aynı fiyat veya aynı kullanım hakkı değildir.
CAL:
- müşterinin kendi lisansıdır
- Commercial Licensing modelindedir
- User veya Device olabilir
SAL:
- servis sağlayıcının SPLA raporlamasıdır
- aylık raporlanır
- RDS için User modelindedir
Bu nedenle bir müşteri kendi RDS ortamını bir MSP'ye taşıdığında mevcut CAL'lerin otomatik olarak SPLA SAL yerine kullanılacağını varsaymayın.
Lisans sahibinin, altyapı kontrolünün ve hizmet modelinin nasıl değiştiğini ayrıca inceleyin.
25 kullanıcılı örnek
Şirket içi ortam
Bir şirket:
- 25 çalışan
- Windows Server 2025
- Domain ortamı
- Her kullanıcı farklı cihazlardan bağlanabiliyor
kullanıyorsa User modeli mantıklı olabilir.
RDS erişim katmanı:
- 25 Windows Server User CAL
- 25 Windows Server 2025 RDS User CAL
Barındırılan SPLA ortamı
Bir servis sağlayıcı aynı 25 kullanıcıya barındırılan RDS hizmeti sunuyorsa:
- Windows Server SPLA core lisansları
- aylık 25 RDS User SAL
raporlanır.
Üç yıllık toplam maliyet modelini SPLA mı, kalıcı lisans mı? karşılaştırmasında ayrıca hesaplıyoruz.
Hangi modelde hangi sayı takip edilir
| Model | Takip edilen ana sayı |
|---|---|
| RDS User CAL | Lisanslı kullanıcı |
| RDS Device CAL | Lisanslı cihaz |
| RDS User SAL | Aylık erişim yetkili kullanıcı |
| Concurrent session | Lisans metriği değildir |
Bu tablo lisans envanterini basitleştirmek için kullanılabilir.
Sık yapılan hatalar
RDS CAL'i Windows Server CAL yerine saymak: RDS CAL ek erişim lisansıdır.
Concurrent kullanıcı sayısına göre CAL almak: RDS CAL concurrent lisans modeli değildir.
Workgroup ortamında User CAL seçmek: Workgroup RDS için Per Device CAL gerekir.
Eski RDS CAL ile yeni Server sürümüne geçmek: 2022 RDS CAL, Windows Server 2025 Session Host için yeterli değildir.
Grace period'u ücretsiz production lisansı sanmak: 120 gün geçici lisanslama penceresidir.
CAL ile SAL'i yalnız fiyat üzerinden karşılaştırmak: Lisans sahibi ve kullanım hakkı farklıdır.
Dynamis'te RDS lisanslama
Dynamis'in Microsoft lisanslama hizmeti, Windows Server ve RDS ortamlarında kullanıcı, cihaz, Session Host ve lisans programını birlikte değerlendirir.
İlk envanterde:
- Windows Server sürümü
- Session Host sayısı
- User / Device erişim modeli
- Domain veya workgroup yapısı
- Lisans sahibi
- SPLA veya Commercial Licensing modeli
- Mevcut CAL/SAL sayısı
çıkarılır.
Sonra RDS erişim lisansları gerçek kullanım modeline göre eşleştirilir.
Sırada ne var
-
Windows Server Standard vs Datacenter: hangisi ne zaman kullanılmalı?: RDS ortamının altında çalışan Windows Server edition'ını sanallaştırma yoğunluğu ve lisans hakları açısından seçin.
-
Microsoft lisanslama nedir? Şirketler için lisans modelleri: CAL/SAL ayrımını Windows Server, SQL Server ve SPLA'nın daha geniş lisanslama yapısı içinde değerlendirin.
-
Microsoft SPLA nedir?: SPLA ve RDS User SAL çalışma modelini inceleyin.
-
SPLA mı, kalıcı lisans mı?: 25 kullanıcı için 36 aylık CAL/SAL maliyet yapısını karşılaştırın.
-
Microsoft lisanslama hizmeti: mevcut RDS kullanıcı ve lisans envanterinizi doğrulayın.
-
Active Directory nedir? Şirketlerde nasıl kullanılır?: RDS kullanıcılarının kimlik, domain ve Group Policy tarafındaki altyapısını ayrı olarak inceleyin.
Kaynaklar
Kaynaklar
- 1.RDS Client Access License model and version compatibilityMicrosoft Learn · 2026-09-19
- 2.Install Remote Desktop Services client access licensesMicrosoft Learn · 2026-09-19
- 3.Windows Server SPLA Remote Desktop Services SAL termsMicrosoft · 2026-09-19
- 4.Windows Server pricing and licensingMicrosoft · 2026-09-19
Sık sorulan sorular
RDS CAL ile RDS SAL arasındaki fark nedir?
RDS CAL, müşterinin kendi Windows Server ortamında kullanılan Commercial Licensing erişim lisansıdır ve User veya Device olarak lisanslanabilir. RDS SAL ise SPLA kapsamında servis sağlayıcının barındırdığı RDS hizmeti için aylık raporlanan kullanıcı lisansıdır.
RDS User CAL mı Device CAL mı seçilmeli?
Bir kullanıcı birden fazla cihazdan bağlanıyorsa User CAL; vardiyalı çalışan birden fazla kullanıcı az sayıda ortak cihazı paylaşıyorsa Device CAL daha uygun olabilir. Lisans tipi gerçek erişim modeline göre seçilmelidir.
RDS CAL eşzamanlı kullanıcı sayısına göre mi alınır?
Hayır. RDS CAL modeli concurrent session sayısına göre lisanslama değildir. Per User modelinde erişen her lisanslı kullanıcı, Per Device modelinde ise erişen her lisanslı cihaz için uygun CAL gerekir.
Workgroup ortamında RDS User CAL kullanılabilir mi?
Hayır. Microsoft'un güncel RDS dokümantasyonuna göre workgroup ortamındaki RDS dağıtımlarında Per User CAL kullanılamaz; Per Device CAL kullanılmalıdır.
Windows Server 2022 RDS CAL ile Server 2025'e bağlanılır mı?
Hayır. Eski sürüm RDS CAL daha yeni Windows Server Session Host sürümüne erişim sağlamaz. Windows Server 2025 Session Host için Windows Server 2025 RDS CAL gerekir; yeni CAL'ler ise desteklenen daha eski Session Host sürümlerine erişebilir.