- 01Microsoft lisanslama üç katmanda değerlendirilmelidir: lisans programı, lisans metriği ve ürünün kullanım hakları.
- 02Windows Server 2025 Standard ve Datacenter core-based lisanslanır; server erişimi için ayrıca uygun CAL veya eşdeğer erişim lisansı gerekebilir.
- 03SQL Server 2025'te Per Core modeli ile Standard için Server + CAL modeli farklı erişim ve maliyet yapıları sunar.
- 04SPLA, service provider ve ISV'lerin uygun Microsoft ürünlerini aylık olarak lisanslayıp hosted software service sunmasına yönelik ayrı bir programdır.
- 05OEM, Commercial Licensing, subscription, CAL/SAL ve hosted kullanım hakları birbirinin yerine geçmez; gerçek altyapı ve erişim modeli birlikte incelenmelidir.
Kısaca
Microsoft lisanslama, yalnızca bir ürün anahtarı satın almak değil; ürünün hangi lisans programıyla edinildiğini, hangi metrikle lisanslandığını ve kullanıcıların hangi kullanım haklarına sahip olduğunu birlikte belirlemektir. Windows Server, SQL Server, Remote Desktop Services ve SPLA aynı lisans mantığıyla çalışmaz. Dynamis Teknoloji, Microsoft lisanslamayı ürün, kullanıcı, altyapı ve barındırma modeli birlikte ele alınmadan fiyat karşılaştırmasına indirgemez.
Microsoft lisanslama nedir?
Microsoft ürünleri farklı lisans modelleri ve satın alma kanallarıyla kullanılabilir.
Bir lisans kararında üç ayrı katmanı ayırın:
- Lisans programı: Lisans hangi ticari program veya kanal üzerinden ediniliyor?
- Lisans metriği: Core, server, user, device, CAL veya SAL gibi hangi ölçüm kullanılıyor?
- Kullanım hakkı: Lisans size hangi ürün sürümünü, sanallaştırma hakkını veya erişim modelini sağlıyor?
Bu üç katman birbirinden ayrılmadığında aynı ürün için yanlış lisans sayısı veya yanlış maliyet hesabı ortaya çıkabilir.
Windows Server nasıl lisanslanır?
Microsoft'un güncel Windows Server 2025 licensing guidance'ına göre Standard ve Datacenter sürümleri core-based model kullanır.
Fiziksel core bazında lisanslama yapılırsa:
- tüm fiziksel core'lar lisanslanır
- işlemci başına minimum 8 core
- server başına minimum 16 core
kuralı uygulanır.
Subscription license veya aktif Software Assurance bulunan uygun senaryolarda Windows Server 2025 sanal makine bazında da lisanslanabilir.
Sanal makine bazında lisanslamada her VM için minimum 8 core lisansı gerekir ve Microsoft'un ilgili ticari şartları ayrıca uygulanır.
Standard ile Datacenter arasındaki lisans farkı
Windows Server Standard ve Datacenter aynı core-based lisans modelini kullanır; temel fark sanallaştırma haklarıdır.
Fiziksel server'ın tüm core'ları lisanslandığında:
- Standard: iki OSE hakkı sağlar
- Datacenter: sınırsız OSE hakkı sağlar
Bu nedenle düşük VM yoğunluğunda Standard, yüksek sanallaştırma yoğunluğunda Datacenter daha uygun olabilir.
Ancak karar yalnız VM sayısına göre verilmemelidir; edition feature'ları ve kullanım hakları da kontrol edilmelidir.
CAL nedir?
CAL, Client Access License anlamına gelir.
Windows Server'a erişen kullanıcı veya cihaz için erişim lisansı gerekebilir.
Microsoft'un güncel modelinde temel Windows Server CAL:
- User CAL
- Device CAL
olarak lisanslanabilir.
User CAL belirli kullanıcıyı, Device CAL belirli cihazı lisanslar.
Hangi modelin uygun olduğu erişim davranışına göre belirlenmelidir.
Additive CAL nedir?
Bazı Windows Server fonksiyonları temel CAL'e ek lisans gerektirir.
Örneğin Remote Desktop Services erişimi için:
- Windows Server Base CAL
- buna ek RDS CAL
gerekir.
Bu nedenle RDS CAL, Windows Server CAL'in yerine geçmez.
Ayrıntılı erişim modeli için RDS CAL mı, SAL mı? rehberini kullanın.
SQL Server nasıl lisanslanır?
SQL Server'ın lisans modeli edition'a göre değişebilir.
Microsoft SQL Server 2025 guidance kapsamında iki temel yaklaşım bulunur:
Per Core
Server veya VM üzerinde kullanılan core sayısına göre lisanslama yapılır.
Avantajı, erişen kullanıcı veya cihaz sayısını ayrı CAL ile lisanslamaya gerek olmamasıdır.
Server + CAL
SQL Server Standard için kullanılabilen modeldir.
Bu yapıda:
- server license
- erişen kullanıcı veya cihazlar için CAL
birlikte değerlendirilir.
Çok sayıda kullanıcı veya dış erişim varsa Per Core modeli daha doğal olabilir; sınırlı ve sayılabilir kullanıcı grubunda Server + CAL değerlendirilebilir.
SPLA nedir?
SPLA, Microsoft Services Provider License Agreement programıdır.
Microsoft'un resmi guidance'ına göre SPLA, service provider ve ISV'lerin uygun Microsoft ürünlerini aylık olarak lisanslayıp son müşterilere software service veya hosted application sunmasına yöneliktir.
SPLA kapsamında lisans modelleri ürün bazında değişebilir:
- Subscriber Access License
- Per Core
- bazı ürünlerde farklı metrikler
SPLA lisansları aylık raporlanır.
Bu model son müşterinin kalıcı lisans sahibi olduğu Commercial Licensing modelinden farklıdır.
Ayrıntılı çalışma yapısını Microsoft SPLA nedir? rehberinde açıklıyoruz.
CAL ile SAL arasındaki fark
CAL ve SAL isim olarak benzer olsa da aynı lisans değildir.
CAL: Commercial Licensing tarafında müşteri kuruluşun erişim lisansıdır.
SAL: SPLA tarafında service provider'ın aylık olarak raporladığı subscriber access lisansıdır.
Örneğin çok kullanıcılı RDS ortamında lisans sahibinin müşteri mi yoksa service provider mı olduğu doğru modeli belirler.
Kalıcı lisans ile subscription aynı şey değildir
Microsoft ürünlerinde bazı lisanslar perpetual, bazıları subscription modeliyle edinilebilir.
Perpetual lisans, lisans koşulları kapsamında belirli sürümü süresiz kullanma hakkı sağlayabilir.
Subscription lisans ise aktif subscription süresi boyunca kullanım hakkı sağlar.
Ancak:
- yeni sürüm hakları
- sanal makine lisanslama
- Software Assurance
- mobility
- failover hakları
program ve ürün bazında ayrıca değerlendirilmelidir.
"Süresiz lisans aldım, her yeni sürümü kullanabilirim" varsayımı doğru değildir.
Software Assurance ne sağlar?
Software Assurance, belirli Commercial Licensing sözleşmelerinde lisansa ek kullanım hakları ve avantajlar sağlayabilir.
Örneğin bazı senaryolarda:
- yeni version hakları
- VM bazında Windows Server lisanslama
- virtualization veya mobility hakları
Software Assurance veya subscription şartına bağlı olabilir.
Kesin kullanım hakkı her zaman güncel Product Terms üzerinden doğrulanmalıdır.
OEM lisans nedir?
OEM lisanslar genellikle donanımla birlikte sunulur.
Windows Server Essentials gibi bazı edition'lar OEM kanalıyla sunulabilir.
OEM lisanslarda lisansın donanımla ilişkisi ve transfer hakları Commercial Licensing'den farklı olabilir.
Yeni server satın alırken yalnız fiyat değil, ileride:
- hardware replacement
- virtualization
- migration
ihtiyaçları da değerlendirilmelidir.
Retail ve Commercial Licensing farkı
Retail/FPP lisanslar perakende kanalından alınabilir.
Commercial Licensing ise kuruluşlar için sözleşme tabanlı lisanslama programlarını kapsar.
Microsoft güncel Windows Server guidance'ında:
- OEM
- retail
- Licensing Solution Partner / Commercial Licensing
gibi farklı satış kanallarını ayrı olarak tanımlar.
Kullanım hakkı yalnız ürün adına değil, lisansın hangi şartlarla edinildiğine de bağlıdır.
Hosted ortamda lisanslama neden farklıdır?
Bir şirket kendi Windows Server lisansını kendi altyapısında kullanırken başka kurallar geçerli olabilir.
Aynı software bir service provider tarafından müşteriye hosted service olarak sunulduğunda:
- SPLA
- eligible license mobility
- outsourcing / flexible virtualization rights
- dedicated/shared infrastructure
gibi ek şartlar devreye girebilir.
Bu nedenle bir müşterinin mevcut lisansını herhangi bir hosting ortamına doğrudan taşıyabileceği varsayılmamalıdır.
Microsoft 365 lisansı Windows Server CAL yerine geçer mi?
Bazı Microsoft 365 subscription'ları belirli CAL equivalent hakları içerebilir.
Ancak bu haklar ürün ve subscription seviyesine göre değişir.
Microsoft Product Terms'deki CAL equivalency tabloları hangi subscription'ın hangi server access lisansına denk geldiğini tanımlar.
Bu nedenle "Microsoft 365 var, bütün Windows Server CAL'leri kapsar" gibi genel bir sonuç çıkarmayın.
Windows Server sürüm uyumluluğu neden önemli?
CAL sürümü erişilen Windows Server sürümüyle uyumlu olmalıdır.
Genel kural olarak yeni CAL eski server sürümlerine erişebilir; eski CAL daha yeni server sürümüne erişim hakkı vermez.
Örneğin:
- 2025 CAL → Windows Server 2025/2022/2019
- 2022 CAL → Windows Server 2022/2019
- 2022 CAL → Windows Server 2025 için yeterli değildir
Upgrade projesinde yalnız server license değil CAL inventory de kontrol edilmelidir.
Lisans sayısı nasıl hesaplanır?
Tek bir formül yoktur.
Windows Server için:
- physical core sayısı
- processor sayısı
- Standard/Datacenter
- VM sayısı
- subscription/Software Assurance durumu
- kullanıcı/cihaz erişimi
önemlidir.
SQL Server için:
- edition
- core sayısı
- Server + CAL uygunluğu
- virtualization
önemlidir.
RDS için:
- User/Device CAL
- veya SPLA User SAL
- erişim yetkili kullanıcı/cihaz sayısı
değerlendirilir.
Lisanslama envanteri nasıl oluşturulur?
Pratik olarak şu alanları tek tabloda tutun:
| Alan | Örnek |
|---|---|
| Product | Windows Server 2025 Standard |
| Edition | Standard |
| Version | 2025 |
| Program | Commercial Licensing |
| Metric | Core + CAL |
| Physical cores | 16 |
| VM count | 2 |
| Users | 25 |
| CAL type | User |
| SA/subscription | Var / Yok |
| Owner | Müşteri |
| Environment | On-prem / cloud / hosted |
Bu envanter yanlış lisans modelini erken fark etmeyi kolaylaştırır.
Microsoft lisanslamada en sık yapılan hatalar
Ürün lisansı ile erişim lisansını karıştırmak: Windows Server core license, kullanıcı erişimini tek başına çözmez.
CAL'i concurrent kullanıcı sayısına göre almak: User/Device CAL concurrent model değildir.
Eski CAL ile yeni server sürümüne erişmek: Version compatibility kontrol edilmelidir.
SPLA'yı kalıcı lisans gibi düşünmek: SPLA aylık service provider lisanslama modelidir.
VM sayısını bilmeden Standard/Datacenter seçmek: Virtualization hakları toplam maliyeti değiştirir.
Hosted ortamda müşterinin lisansının otomatik geçerli olduğunu varsaymak: Hosting kullanım hakları ayrıca incelenmelidir.
Hangi lisans modeli ne zaman değerlendirilir?
Şirket kendi altyapısını işletiyorsa
Commercial Licensing, OEM veya retail hakları değerlendirilebilir.
Çok kullanıcılı RDS ortamı varsa
Windows Server CAL + RDS CAL veya hosted modelde SPLA SAL ihtiyacı incelenmelidir.
Service provider müşteriye Microsoft software sunuyorsa
SPLA uygun ürünler için temel seçeneklerden biridir.
SQL Server yoğun workload varsa
Per Core ile Server + CAL toplam maliyeti karşılaştırılmalıdır.
Çok sayıda Windows Server VM varsa
Standard stacking ile Datacenter virtualization hakları karşılaştırılmalıdır.
Dynamis'te Microsoft lisanslama yaklaşımı
Dynamis'in Microsoft lisanslama hizmeti ürün lisansı satmaktan önce mevcut kullanım modelini çıkarmaya odaklanır.
İlk analizde:
- Windows Server edition/version
- physical core
- VM sayısı
- CAL inventory
- RDS kullanıcıları
- SQL Server edition
- hosting modeli
- SPLA ihtiyacı
- mevcut subscription/Software Assurance
incelenir.
Sonra uygun lisans programı ve metrik belirlenir.
Amaç en az lisansı almak değil, gerçek kullanım hakkını doğru modelle karşılamaktır.
Sırada ne var
-
Microsoft SPLA nedir?: hosted service provider lisanslama modelini inceleyin.
-
RDS CAL mı, SAL mı?: Remote Desktop erişim lisansını netleştirin.
-
SPLA mı, kalıcı lisans mı?: 25 kullanıcı için lisans modelini maliyet yapısıyla karşılaştırın.
-
Microsoft lisanslama hizmeti: mevcut lisans envanterinizi değerlendirin.
-
Windows Server Standard vs Datacenter: hangisi ne zaman kullanılmalı?: VM yoğunluğu, sanallaştırma hakkı ve Datacenter özelliklerine göre edition seçimini karşılaştırın.
-
Windows Server lisans fiyatları: maliyet nasıl hesaplanır?: core, CAL, VM yoğunluğu, RDS ve sözleşme modelini tek maliyet hesabında birleştirin.
Kaynaklar
Kaynaklar
- 1.Windows Server 2025 Licensing GuidanceMicrosoft · 2026-09-21
- 2.SQL Server 2025 Licensing GuidanceMicrosoft · 2026-09-21
- 3.Services Provider Licensing Agreement GuidanceMicrosoft · 2026-09-21
- 4.Microsoft Product TermsMicrosoft · 2026-09-21
- 5.Windows Server Licensing DocumentsMicrosoft · 2026-09-21
Sık sorulan sorular
Microsoft lisanslama nedir?
Microsoft lisanslama, bir ürünün hangi lisans metriğiyle edinileceğini, kimlerin veya hangi cihazların erişebileceğini ve yazılımın hangi ortamda hangi kullanım haklarıyla çalıştırılabileceğini belirleyen ürün ve program kurallarıdır. Windows Server, SQL Server ve RDS gibi ürünlerin lisans modelleri birbirinden farklıdır.
Windows Server lisanslamasında CAL nedir?
CAL, Client Access License ifadesinin kısaltmasıdır ve uygun Windows Server ortamına kullanıcı veya cihaz erişimi için gereken erişim lisansıdır. Windows Server çekirdek lisanslarının yerine geçmez; erişim hakkını tamamlayan ayrı lisans katmanıdır.
SQL Server nasıl lisanslanır?
SQL Server 2025 için Microsoft iki temel model sunar: Per Core ve Server + CAL. Per Core modeli Enterprise ve Standard'da kullanılabilir; Server + CAL yalnız Standard edition için geçerlidir. Doğru model kullanıcı sayısı, sanallaştırma ve deployment yapısına göre seçilir.
SPLA ile normal Microsoft lisanslama arasındaki fark nedir?
Commercial Licensing, müşterinin kendi kullanım haklarını edinmesine yönelik lisans modelidir. SPLA ise servis sağlayıcıların müşterilerine barındırılan Microsoft yazılım hizmetleri sunması için kullanılan aylık lisanslama programıdır. Ürün metrikleri ve erişim hakları programlara göre değişebilir.
Microsoft lisanslama kuralları nereden kontrol edilmeli?
Bağlayıcı kullanım hakları için Microsoft Product Terms ve geçerli ticari lisans sözleşmesi esas alınmalıdır. Licensing guidance belgeleri anlaşılabilir açıklama sağlar ancak sözleşme veya Product Terms'in yerine geçmez.